This post is also available in:
Region głębokich lasów na samym wschodzie kraju, gdzie rysie i wilki mówią sobie dobranoc. Pastwiska, skąd dźwięk owczych dzwonków niesie się aż do dachów drewnianych kościółków. Ludzie twardzi i bezkompromisowi, ale uczciwi i sprawiedliwi. To właśnie Beskidy (Beskydy).
Wyjazd do Beskidów na wakacje to pojęcie dość szerokie. Dlatego warto od razu wyjaśnić kilka rzeczy. Wzdłuż granicy ze Słowacją rozciąga się Obszar Chronionego Krajobrazu Beskidy – największy tego typu obszar w Czechach pod względem powierzchni.
Jego najwyższą część tworzą trzy pasma górskie: Beskidy Morawsko-Śląskie, Javorníky oraz Beskidy Wsetińskie. To pasmo stanowi początek łuku karpackiego, który ciągnie się przez wiele krajów aż po Rumunię czy Serbię.
Żeby było jeszcze ciekawiej – dalej na północ, blisko granicy z Polską, leżą Beskidy Śląskie (Beskidy Cieszyńskie), a na Słowacji na przykład Beskidy Kisuckie czy Orawskie.
Każda część jest wyjątkowa, ale wspólny mianownik znaleźć nietrudno: silna więź mieszkańców z folklorem i piękną przyrodą, w wielu miejscach wciąż nietkniętą przez masową turystykę. A to więcej niż dobra baza do aktywnych wakacji z rodziną.
Velké Karlovice leży u podnóża Beskidów i Javorníků. W dolinie na tyle odległej od zatłoczonych Pustevn, ale jednocześnie na tyle odkrytej, by rodziny mogły znaleźć rozrywkę na kilka dni.
Na dzieci czekają place zabaw, kąpieliska oraz kilka szlaków spacerowych z zadaniami, dzięki którym nawet największy leniuch będzie biegał po wzgórzach.
Kiedy jechać w Beskidy
Każda pora roku ma swoje zalety, w zależności od tego, czego oczekujemy od wyjazdu. Wiosną wzgórza są soczyście zielone, a łąki w pełnym rozkwicie, ale spróbuj opowiedzieć dzieciom o uroku kwitnących storczyków…
Latem krzewy uginające się pod ciężarem jagód rozjaśniają każdą twarz, a kąpiel w tropikalnym upale to czysta przyjemność. Wraz z jesiennymi liśćmi do gry wkraczają koszyki na grzyby.
Zimą Beskidy rozpościerają śnieżne ramiona i kuszą na stoki, sanki czy narty biegowe.
Na piesze wycieczki z dziećmi najprzyjemniejszy, biorąc pod uwagę temperatury, jest okres od maja do października, jednak wiele celów wycieczek nie ma stałych godzin otwarcia (są to często wolno dostępne szlaki i place zabaw w naturze, gdzie jedyną przeszkodą może być śnieg), więc wizytę można zaplanować także poza sezonem.
Widok z basenu termalnego na mgły w dolinie też ma swój urok.
Długi weekend w okolicach Velké Karlovice na pewno nie wystarczy.
Cele wycieczek w okolicy
Szlak Portáš Maliny w poszukiwaniu leśnych zwierząt
Tuż w Velké Karlovice, w pobliżu Bistro Razula, zaczyna się leśny szlak, na którym dzieci mogą rozpoznawać tropy zwierząt, liczyć słoje drzew, układać słowa czy natknąć się na mrówczy labirynt. Dzięki zadaniom prawie nie zauważą, że wchodzą pod górę stromym zboczem. Szlak ma kilometr długości (plus tyle samo z powrotem, albo można zbiec bezpośrednio stokiem narciarskim).
Ze względu na teren i nachylenie nie nadaje się do wózków. Rodzice docenią widoki po drodze oraz oryginalne ławki i drewnianą ramkę na zdjęcia na szczycie. Przed wyjściem można (choć nie trzeba) odebrać w Bistro Razula kartę z zadaniami, żeby zapisywać rozwiązania.
Ze starszymi odkrywcami spodoba się trasa Poszukiwanie skarbu w Razuli (6–9 km, nadaje się też dla wózków terenowych), ale lepiej sprawdzić przed wyjazdem, czy trasa jest dostępna. Czasem odbywają się tam prace leśne i dostęp bywa ograniczony.
Szlak Kulíška
Spokojny, trzykilometrowy spacer to szlak, na którym rolę przewodnika przejmuje najmniejsza czeska sowa – sóweczka (Kulíšek). Trasa zaczyna się przy Hotelu Pod Javorem, gdzie można też zaparkować. Potem wystarczy podążać za drewnianymi tablicami, na których Kulíšek próbuje dowiedzieć się, czego zwierzęta potrzebują do życia. Dzieci co jakiś czas dostają małe zadania, mijają bocianie gniazdo, a na końcu trasy – owczarnię z karmieniem. W Hotelu Horal nagrodą za wędrówkę jest plac zabaw i świetna restauracja z lodami.
Kardiościeżka dr. Elingera
Kolejne atrakcje znajdują się w dolinie Pluskovec. Tuż przy resorcie Kyčerka zaczyna się Kardiościeżka dr. Elingera, na której na start czeka gigantyczna metalowa zjeżdżalnia. To w zasadzie duży leśny plac zabaw wkomponowany w zbocze. Oprócz klasycznych przeplotni, leśnej siłowni i drabinek linowych, znajdziemy tu też oryginalne drewniane układanki w lesie. Magicznym miejscem, do którego prowadzi mniej więcej dwukilometrowy spacer, jest Kaplica na Štrčkovej.
Galeria rzeźb w Pluskovcu
Odwiedzając szlak Elingerki, trudno przeoczyć park drewnianych rzeźb pod gołym niebem przy Kaplicy św. Huberta. Dzieci mogą rozpoznawać różne zawody czy muzyków przedstawionych w rzeźbach.
Wołoski Balaton
Kto nie chciałby się ochłodzić w upalne dni w naturalnym kąpielisku w pobliskim Nový Hrozenkov. Jest tu piaszczysta plaża, trawiaste brzegi, łatwy dostęp do wody i kilka placów zabaw. Do dyspozycji są dwa bary z przekąskami oraz płatny parking. W sezonie letnim działają różne atrakcje, jak np. rozbiegówki do skoków narciarskich do wody.
Z Kohútki do Portášu
Ten spacer trudno nazwać inaczej niż „dużo zabawy za małą cenę wysiłku”. Można dojechać samochodem na siodło pod Kohútką, a stamtąd asfaltowa ścieżka prowadzi grzbietem, wzdłuż granicy ze Słowacją, aż do górskiego hotelu Portáš.
Po drodze rozciągają się piękne widoki na całe pasmo Beskidów. Motywacją dla dzieci na miejscu jest duża huśtawka, plac zabaw na świeżym powietrzu i przekąski. Cała wycieczka to około dwa kilometry i można ją pokonać z wózkiem.
Spacer z Čarták na Soláň, a na deser plac zabaw
Od Górskiego Hotelu Čarták, przed którym stoi świetny plac zabaw, prowadzi przyjemna ścieżka grzbietowa z kilkoma punktami widokowymi. Bez wózka można zrobić ładną pętlę, z wózkiem – część trasy, a potem wrócić tą samą drogą. Szczegóły i mapę znajdziesz tutaj.
Po wycieczce każdy może się nagrodzić w Čarták świetnymi pierogami z jagodami. Nie zapomnij zajrzeć do stylowego centrum informacyjnego w drewnianej dzwonnicy – jest pełne oryginalnych lokalnych produktów.
Wieża widokowa Miloňová
Dostępna przez cały rok wieża widokowa to atrakcyjny cel wycieczki dzięki pięknym widokom na całe Beskidy. Odważni odkrywcy mogą tu dotrzeć z pewnym wysiłkiem z parkingu Velká Hanzlůvka nawet z wózkiem terenowym, choć teren miejscami jest naprawdę wymagający (powalone drzewa, żwirowa droga). Po wycieczce można coś zjeść w Hotelu Galik, który ma kącik dla dzieci.
Kamieniołom w Horní Bečvě
Przy zaporze w Horní Bečvě, nad kamieniołomem, zbudowano szlak z nowoczesnymi wiatami widokowymi. Ma niecały kilometr długości w sumie. Z wózkiem można pokonać jakieś dwie trzecie drogi do miejsca na piknik, gdzie trzeba go zostawić. Stamtąd do drewnianych punktów widokowych prowadzi już tylko leśny teren. Piesi mogą zejść ścieżką na drugą stronę kamieniołomu, mijając kładkę widokową, i tym samym obejść cały kamieniołom dookoła.
Na brzegu zapory znajduje się strefa relaksu, leśna siłownia oraz świetny plac zabaw na pobliskim przeciwległym brzegu. Więcej szczegółów o spacerze znajdziesz tutaj.
Wieża widokowa Súkenická
Spacer od Bumbálki, mijając źródło rzeki Vsetínská Bečva, do wieży widokowej Súkenická (Čarták), to kolejna łatwa wycieczka, którą na miejscu zwieńczą królewskie widoki na całe Beskidy czy Javorníky.
Trasa liczy około trzech kilometrów. Jeśli wieża jest zamknięta (ma swoje godziny otwarcia), klucz można wypożyczyć w pobliskim Hotelu Sůkenická.
Co warto zobaczyć w krótkim zasięgu samochodu
Pustevny i spacer na Radhošť
Nie da się udawać, że Pustevny – jedno z dziesięciu najczęściej odwiedzanych miejsc w Kraju Morawsko-Śląskim – nie istnieje. Jednak wybierając się tam (szczególnie w słoneczne dni wakacyjne), trzeba przygotować się na tłumy turystów, które odbierają temu miejscu sporo genius loci. Można dojechać z Horní Bečvy albo wjechać wyciągiem krzesełkowym z drugiej strony wzgórza (z Ráztoki).
Niedaleko słynnych budowli ludowych Libušín i Maměnka stoi nowoczesny Valaška Skywalk. Trzeba jednak liczyć się z długą kolejką po zdjęcie na szklanej platformie na Instagram.
Ścieżka grzbietowa od Pustevn, mijająca posąg boga Radegasta, aż na Radhošť, jest do przejścia nawet dla mniej wytrenowanych turystów i dzieci.
Wołoski Skansen i Wieża widokowa Jurkoviča
Muzeum architektury ludowej w Rožnovie pod Radhoštěm to największy tego typu obiekt w Czechach. Odkryj trudne życie życzliwych ludzi z Wołoszczyzny na kilku trasach zwiedzania. Dla najmłodszych zwiedzających przygotowano historyczną karuzelę oraz zagrodę gospodarską.
Dla ciekawskich dzieci przygotowano gry terenowe (karty zadań). Z parkingu przy skansenie prowadzi przyjemny spacer do oryginalnej, kolorowej wieży widokowej Jurkoviča.
Skocznie narciarskie i ścieżka edukacyjna Niebo Beskidów
Nad Frenštátem pod Radhoštěm, wokół imponujących skoczni narciarskich, można spędzić z rodziną urozmaicony dzień. Tuż przy skoczniach znajduje się plenerowa wystawa
Życie w Koronach Drzew – drewniana kładka z informacjami o ptakach i owadach. Można nawet spróbować usiąść w ptasim gnieździe. Wstęp na kładkę jest bezpłatny, ale obowiązują godziny otwarcia. Aktualne informacje sprawdzisz na FB Beskydské nebe.
Na obiad można pójść pieszo do Karczmy Wołoskiej u Janíka, przed którą znajduje się plac zabaw. Świetnie gotują też w restauracji Rekovice tuż na Horečkach; z tarasu widać, jak dzieci biegają w lesie. Nie zapomnij zajrzeć do stylowej dzwonnicy Strażnik Beskidów.
Pod wzgórzem znajduje się Ranczo Horečky – rodzinne mini-zoo ze zwierzętami domowymi, ale też strusiami, pawiami, kangurami…
Hodslavice
Najsłynniejszym rodowitym mieszkańcem Hodslavic jest František Palacký. I to właśnie jego postać upamiętniają cztery nowe punkty fotograficzne w Hodslavicach (jeden z nich, na przykład, w kształcie gigantycznego krzesła), które można łatwo połączyć jednym, około 3,5-kilometrowym spacerem.
Więcej szczegółów, w tym trasę, znajdziesz tutaj.
Gdy pogoda nie dopisuje
Muzeum ciężarówek w Kopřivnicy
Jednym słowem – świetne muzeum, zdecydowanie nie tylko dla miłośników motoryzacji. Można tu zobaczyć wypolerowane ciężarówki, autobusy, wozy strażackie, terenówki, motocykle…
A do tego atrakcje, które zajmą dzieci – układanie magnetycznych puzzli, słuchanie dźwięków silnika, włączanie świateł i sygnałów świetlnych, a nawet możliwość zwiedzenia całej ekspozycji na rowerku biegowym.
Wystawa kapeluszy i wystawa o generale Laudonie w Nový Jičín
W niepozornej narożnej kamienicy na rynku znajdziesz Centrum Informacji Turystycznej z dwiema interaktywnymi wystawami. Na wystawie kapeluszy, oprócz kącika zabaw dla dzieci z drewnianymi klockami, główną atrakcją jest przymierzalnia różnego rodzaju nakryć głowy.
Piętro wyżej znajduje się wystawa poświęcona generałowi Laudonowi, który zmarł tutaj w 1790 roku. Tutaj też dzieci mogą wszystkiego dotknąć, przebrać się i na chwilę zostać żołnierzem lub dworką.
Gdzie dobrze zjeść
Wołoszczyzna, choć historycznie biedny region, ma zaskakująco dużo specjałów, które rozpieszczają kubki smakowe. Słodka wołoska pizza (frgál), pierogi z jagodami, kyselica, haluszki – to przysmaki znane w całym kraju.
Ale czy próbowałeś kiedyś lodów frgálowych? Kontrabáša? Podlesníků? Albo kaszy gryczanej jako dodatku?
Naprawdę pierwszorzędne i oryginalne jedzenie z lokalnych składników przygotowuje Hotel Horal. Dla dzieci latem jest plac zabaw na świeżym powietrzu, a oprócz dziecięcych dań także specjalne menu Kulíška, do którego dzieci dostają w prezencie pluszaka. Hotel ma strategicznie dobrą lokalizację na końcu szlaku Kulíška.
Przy innym celu wycieczki – szlaku Portáš Maliny – znajdziesz Bistro Razula, gdzie można zjeść pizzę lub mnóstwo wołoskich przysmaków (pierogi z jagodami w tym). Duża piaskownica na świeżym powietrzu i zabawki uprzyjemnią obiad dzieciom.
Pensjonat i restauracja Pod Pralesem zdobywa specjalną nagrodę w kategorii „dla dzieci nie ma tu wiele do jedzenia, ale mają świetne piwo, więc rodzicom to nie przeszkadza”.
Właśnie tutaj mieści się mikrobrowar Karlovice, którego produkty zdecydowanie warto spróbować lub zabrać ze sobą w plastikowej butelce. Na zewnątrz jest niewielki plac zabaw, a na menu pierogi drożdżowe, więc i maluchy nie będą głodne.
W Velké Karlovice zauroczy Cię La Šiška. Dzieci nie będą tu miały gdzie się bawić, ale kawa jest boska i bez problemu można ją wziąć na wynos.
Jeśli nie przeszkadza ci trochę dłuższa jazda dla gastronomicznego przeżycia, warto (może przy okazji wycieczki na ścieżkę Niebo Beskidów) wybrać się do restauracji Rekovice na Horečkach niedaleko Frenštátu pod Radhoštěm. Na zewnątrz, w zasięgu wzroku z tarasu, jest karuzela, wyciąg linowy i kilka przeplotni; wewnątrz restauracji – pudełko z zabawkami, kredki i gry.
W Rožnovie pod Radhoštěm, w Balloo Coffee, mają świetny wybór ciast, słodyczy, naleśników i doskonałą kawę.
Gdzie się zatrzymać
Biwakowanie na dziko może być świetnym przeżyciem, ale wycieczki z dziećmi same w sobie bywają wystarczającym przetrwaniem, więc dlaczego by sobie nie ułatwić choć trochę wygodnym noclegiem.
Szeroki wybór pokoi w stylowych domkach oferuje Resort Valašské chalupy, który obejmuje kilka obiektów. Jednym z nich są Apartamenty Kyčerka w dolinie Pluskovec, które mają dogodną lokalizację dla rodzin z dziećmi – Kardiościeżka dr. Elingera czy drewniany park rzeźb są tuż obok. Na miejscu znajduje się też pub Hospoda Kyčerka.
W Gospodarstwie U Rajmunda dzieci mogą cieszyć się kontaktem ze zwierzętami, a rodzice ciszą i spokojem; gospodarstwo leży w odosobnieniu w lesie. Nocleg w stylu hotelowym oferuje Grandhotel Tatra, który poza restauracją ma też własne centrum wellness.
Stylowy domek w kompletnym odosobnieniu na wzgórzach, gdzie nie spotkasz żywej duszy, to Chaloupka Prischlop. Można stąd wyruszyć na grzybobranie prosto spod ciepłej kołdry.
Uznaną marką w Velké Karlovice jest Resort Valachy, który oferuje luksusowy nocleg w kilku obiektach (np. Wellness Hotel Horal, Spa Hotel Lanterna, Hotel Galik, Ski Resort Razula itp.). Nocleg tutaj jest droższy, ale oferuje kompleksowe pakiety wellness, możliwości sportowe, doznania gastronomiczne czy programy animacyjne dla dzieci.
W pobliskiej Karolince znajduje się mniejsza, drewniana Chalupa Pod šenkem, która jest nawet zabytkiem wpisanym do rejestru. Jeśli jedziesz na Wołoszczyznę, zrób to ze stylem.
Aby cieszyć się przyjemnym kempingiem bez niepotrzebnych tłumów, można też podjechać w okolice Velké Karlovice dzięki bezkempu.cz. Przestronna łąka przy tradycyjnej (i wciąż działającej) wołoskiej suszarni owoców pomieści kilka namiotów lub przyczepę kempingową. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się Drewniana Izba na Peciválkach – prosty, ale czysty domek bez elektryczności, który pomieści od dwóch do czterech osób, które się kochają. Właściciel to bardzo pomocna i miła osoba, a w pobliskiej zagrodzie pasą się osiołki, co szczególnie ucieszy dzieci.
Do postoju z przyczepą kempingową można też skorzystać z jednej z działek przez bezkempu.cz –np. tej lub tej w dolinie Lušová nad Halenkovem. Można też pojechać nieco dalej do sprawdzonego Stawu Radhošť we wsi Trojanovice.
Dla prawdziwych koneserów, którzy chcą cieszyć się wschodem słońca na grzbiecie górskim i noclegiem w narodowym pomniku kultury, pokoje dostępne są bezpośrednio w budynkach Jurkoviča Libušín i Maměnka przy Pustevnach.
Doznania kulturalne przez cały rok
Dawne jarmarki, festiwale folklorystyczne, tradycyjne obchody zapustne oraz inne wydarzenia związane z folklorem organizowane są regularnie w Wołoskim Skansenie w Rožnovie pod Radhoštěm.
Na Soláni co roku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny Lato na Soláni. W tym roku termin to 12 sierpnia 2023.
Uwielbiasz jedzenie? W takim razie nie przegap Karlovice Gastrofestivalu pełnego wołoskich przysmaków, wraz z konkursem na najlepszy frgál czy kiełbasę. Był planowany na ten rok, ale podobnie jak w 2022, nie odbył się.
Piękne, mniej znane i niekomercyjne wydarzenie odbywa się zawsze na początku września w Vlachovicach. Owszem, jest to trochę dalej, ale można tam posmakować Wołoszczyzny w skoncentrowanej formie. To Dzień Otwartych Suszarni, kiedy dawne suszarnie owoców otwierają się dla zwiedzających, wszędzie unosi się zapach drewna, śliwek, suszonych jabłek i ziół, gra muzyka, a degustuje się nalewki. Więcej o wrażeniach z tego pachnącego wydarzenia przeczytasz w artykule Ktoś to lubi suszone.
Ważne linki
Informacje o wsi, opcjach noclegowych i aktualnej ofercie wydarzeń kulturalnych (np. program letniego kina).
Obszar Chronionego Krajobrazu Beskidy
Bardziej szczegółowe informacje, np. o poziomie ochrony poszczególnych lokalizacji (może się przydać przy zbieraniu jagód; mało kto wie, że nie wszędzie jest to dozwolone).
Wskazówki dotyczące miejsc do odwiedzenia w okolicy – Nový Jičín, Frýdek-Místek, Frenštát, Brama Laska itp.
Informacje o godzinach otwarcia i cenach wyciągu krzesełkowego, wypożyczalni hulajnóg, wydarzeniach (rzeźby lodowe, rzeźby z piasku, jarmark), możliwościach wycieczek czy historii budynków wokół Pustevn i Radhoště.
Trasy rowerowe wokół Velké Karlovice
Region to nie tylko raj dla piechurów, ale i dla rowerzystów. Przygotuj się, że przewyższenia na niektórych odcinkach dadzą Ci w kość. Nagrodą są jednak zapierające dech w piersiach widoki.
Mája Jedličková pochodzi z Beskidów i nie zniesie złego słowa o swoim rodzinnym regionie pełnym niezwykłości. Temperament jej trzech małych „choinek” (rocznik 2017, 2018, 2020) często wypędza ją z wygody salonu w naturę, co przynosi wiele wspaniałych przeżyć, ale czasem też kilka gorących chwil (cóż, trójka dzieci, dwoje rodziców, jeden zestaw nerwów). Uwielbia dzielić się zarówno dobrymi, jak i intensywnymi doświadczeniami na stronie jaktajedle.cz.
